Сабақ жоспарлары

Білектей арқасында өрген бұрым

Білектей арқасында өрген бұрым,  

Шолпысы сылдыр қағып жүрсе ақырын. 

Кәмшат бөрік, ақ тамақ, қара қасты, 

Сұлу қыздың көріп пе ең мұндай түрін.

Аласыз қара көзі айнадайын, 

Жүрекке ыстық тиіп салған сайын, 

Үлбіреген ақ етті, ашық жүзді, 

Тісі әдемі көріп пе ең қыздың жайын?

Бұраң бел, бойы сұлу,кішкене аяқ, 

Болады осындай қыз некен-саяқ. 

Піскен алма секілді тәтті қызды 

Боламын да тұрамын көргендей ақ.

Егерде қолың тисе білегіне, 

Лүпілдеп қан соғады жүрегіңе. 

Бетіңді таяп барсаң, тамағына, 

Шымырлап бу енеді сүйегіңе.


Администратор 2019-10-23

Біреудің кісісі өлсе, қаралы — ол

Біреудің кісісі өлсе, қаралы — ол,  

Қаза көрген жүрегі жаралы — ол, 

Көзінің жасын тыймай жылап жүріп, 

Зарланып неге әнге салады ол?

Күйеу келтір, қыз ұзат, тойыңды қыл, 

Қыз таныстыр, қызыққа жұрт ыржаңшыл. 

Қынаменде, жар-жар мен бет-ашар бар, 

Өлеңсіз солар қызық бола ма гүл?

Бала туса, күзетер шылдақана, 

Олар да өлең айтар шулап жана. 

Бұрынғы жақсылардан өрнек қалған, 

Биде тақпақ, мақал бар, байқап қара.

Туғаңда дүние есігін ашады өлең, 

Өлеңмен жер қойнына кірер денең. 

Өмірдегі қызығың, бәрі өлеңмен, 

Ойлансаңшы бос қақпай елең-селең.

Өлеңді айтпақ түгіл ұға алмайсың, 

Айтсаң, да, үддасынан шыға алмайсың. 

Сен білмейді екен деп айтпасын ба, 

Неге мұнша сіресіп құп алмайсын?

Өлең деген — әр сөздің ұнасымы, 

Сөз қосарлық, орайлы жарасымы. 

Сөзі тәтті, мағынасы түзу келсе, 

Оған кімнің ұнасар таласуы?

Қарны тоқ қаса надан ұқпас сөзді 

Сөзді ұғар, көкірегі болса көзді 

Қадірін жақсы сөздің білер жанға, 

Таппай айтпа оған да айтар кезді.

Сый дәметпе, берсе алма еш адамнан, 

Нең кетеді жақсы өлең сөз айтқаннан. 

Сүйінерлік адамды құрмет қыл, 

Аулақ бол әнін сатып нәрсе алғаннан.

Көп топта сөз танырлық кісі де аз-ақ, 

Ондай жерде сөз айтып болма мазақ. 

Біреуі олай, біреуі бұлай қарап, 

Түгел сөзді тыңдауға жоқ қой қазақ.

Шортанбай, Дулат пенен Бұқар жырау, 

Өлеңі бәрі жамау, бәрі құрау. 

Әттең дүние-ай, сөз таныр кісі болса, 

Кемшілігі әр жерде-ақ көрінеу тұр-ау!

Мақсатым — тіл ұстартып, өнер шашпақ, 

Наданның көзін қойып, көңiлін ашпақ. 

Үлгі алсын деймін ойлы жас жігіттер, 

Думан-сауық ойда жоқ әуел баста-ақ.

Администратор 2019-10-23

Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында

Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында,

Хан да жанын қияды қыз жолында.

Алтын-күміс кигені, қамқа, торғын,

Күтуші қыз-келіншек жүр соңында.

Деген сөз: “Бұқа буға, азбан дуға”,

Хан қарық боп, түсіп жүр айғай-шуға.

Етімді шал сипаған құрт жесін деп,

Жартастан қыз құлапты терең суға.

Сән-салтанат жұбантпас жас жүректі,

Кім де болса тұрғысын көксемек-ті.

Мезгілі еткен, дәуренді қуалаған,

Неғылсын бір қартайған қу сүйекті?

Кәрі жас дәурені өзге тату емес.

Епке көнер ет жүрек сату емес.

Кімде-кім үлкен болса екі мүшел,

Мал беріп алғанменен қатын емес.

Есерлер жас қатынды тұтады екен.

Жас қайғысын білдірмей жұтады екен.

Ортасында бұлардың махаббат жоқ,

Тұсап қойып қашырар бұқа ма екен?

Бай қартайса, малына берер шылбыр,

Мал өмірді жаңғыртпас, құдай ұрғыр.

Біреудің қызын алып малға сатып,

Баяғыны іздеген қандай құрғыр?

Қатыным “қалай” демес ақсақал бай,

Сонымен дос болып жүр апырым-ай!

Қу қатының майысса, мәз боласың,

Шайтанның шәкіртінің қылығын-ай!

Қартаң бай, қатты сақ бол, тілге көнсең,

Мүйіз шығар қатынның тіліне ерсең

Тіпті оңбассың, өзіңе-өзің мәз боп,

Дастарханның байлығын мақтан көрсең.

Кінәсіз бәйбішемен болады араз,

Жастың көңілі жылымас, ол өзіне аз,

Біреуі — көк балдырған, бірі-қурай,

Бір жерге қосыла ма қыс пенен жаз?

Үнемі болмас құйрықты бұлаңдатқан,

Сауырсына шапақтап, сүйіп жатқан.

Екі көңіл арасы — жылшылық жер,

Оны қайтып қосады ол антатқан?

Администратор 2019-10-23

Бөстегiм құтылдың, ба Көтiбақтан

Бөстегiм құтылдың, ба Көтiбақтан?

“Күйшiл” деп бабын бiлмей кiнә таққан

Құл табан, кескiл тұмсық Бөстекбайым,

Кiсiге бос берермiн бiр мiн тапқан.

Администратор 2019-10-23

Бөтен елде бар болса

Бөтен елде бар болса,  

Ежеттесің, сыйласың, 

Сыбырлас, сырлас көп болған.  

Көптен тату қимасың. 

Басыңа жұмыс түскен күн 

Татулықты бұрынғы 

Не қылып ол ойласын.

Ашып берер жауыңа 

Өзі көрген қоймасын. 

Желіккен жауға кез болса, 

Араздығы сөз болса,

 “Бәрекелді батыр” деп, 

“Мықты боп бара жатыр” деп,  

Мақтап-мақтап қоздырар.  

Ескі досын көргенде,

Есебі жоқ ант ішіп,

Аруақ, құдай айтысып,

Сыр алғалы айттым деп, 

Жауыңды алдап қайттым деп, 

Құдайдан қорықпай, антұрған 

Иман жүзін тоздырар.

Келіп-кетіп көп жүріп, 

Мен досыңмын деп жүріп,

Дұшпандығын оздырар.

Алдайды деп жауыңа,

Ел тарттырмай баурына,

Көрінгенді азғырар.

Кеселді болып бітеді

Жақсыға біткен жақындар.

Жау жағадан алған күн

Өздері иттей тақымдар.

Үйде отырып ескенде,

Бәрі шешен қақылдар.

Аулаққа шығып бірінің

Бірі сөзін мақұлдар.

Жау көп болса басыңда,

Бірі қалмас қасыңда.  

Жетектесең, табандар.

Далаға шығып өзіңді

Жаттан бетер жамандар. 

Жалбарынып күн көріп, 

Жақынын сатып, жөн көріп, 

Қалтаң-құлтаң амалдар. 

Туысқанға кекшілі

Жас баладан бетерді,

Ойлау да жоқ, білу жоқ,

Келер менен кетерді.

Жақынға еріп, мал салмай, 

Жауды көріп, жан салмай, 

Қайдан ғана біледі

Ауыр менен жеңілдің 

Арасымен өтерді?

Жолдас аз боп сасқанда,

Әуел сонан естисің

“Ат үстінен көтерді”.

Ауыр жұмыс кез болса, 

Араздығы сөз болса,

Араз кісі болғансып,

Сылтау етер бекерді. 

Үйренбейді кісіден

Кіржіңдеп жүріп кекерді. 

Оңалып егер алдыңыз, 

Әржерден-ақ көбейер

Ажарлыңыз, малдыңыз. 

Пәленшені ұрам деп, 

Түгеншені қырам деп, 

Таршылықта қайраңдап, 

Кеңшілікте ойрандап,

Көп батырға қалдыңыз.

Егер тілін алсаңыз,

Бірі қалмас кісіден,

Егер тілін алмасаң,

Бықсып шірір ішінен.

Әркімде-ақ бар ғой туысқан, 

Қайсысы жауды қуысқан?

Күн жауғанда қойныңда,

Күн ашықта мойныңда — 

Арылмас міндет болған соң, 

Әркімнің көңлі суысқан. 

Жақсыға біткен ағайын

Өз үйінде кезексіз

Шешен келер сартылдап. 

Білетiн бiреу кез келсе,

Сөз таба алмас қалтылдап. 

Қалжыңға келер шорқақтау, 

Жауға келер қорқақтау,

Еркін жерде ызақор,

Томырық келер тарқылдап. 

Әдеппенен тамылжып,

Мінезі тәтті болмайды,

Сасық паңдау келеді,

Қырт мақтаншақ оңбайды,

Кісімсініп жалпылдап.

Біреуге өктем іс қылса,

Өз күшім деп ойлайды.

Егер күші жүрмесе,

Бағанағы жақсының

Қылғаны деп қоймайды.

Жат айбынар ісі жоқ,

Жау айдынар күші жоқ,

Өз еркіне жіберсең, 

Ешнәрсеге тоймайды. 

Қалжыңы теріс, сөзі—ұрыс,

Айтқан сөзге көнбейді,

Өз тентегін көрмейді,

Қазан бұзар бір қырыс. 

Сондай кесел туысқан

Қай жерінен болады

Көңілге медеу, ол тыныс? 

Жалығуды пәледен

Жұрт ұмытты біржола. 

Шыныменен тамам ел

Кете ме екен ит бола?

Ішкені мас, жеген тоқ,

Уайым айтар біреу жоқ,

Тым болмаса болмады

“Бұлт ала, жер шола”.

Келелі кеңес жоғалды,

Ел сыбырды қолға алды.

Ел ішінде бітімші

Түгел алып қайтпайды

Сұрай келген бір малды.

Ел жамаған билер жоқ,

Ел қыдырып сандалды. 

Астыртын барып жолығысқан, 

Ақша беріп жалғасқан, 

Ақысын әрең, сол алды.

Орыс сыяз қылдырса,

Болыс елін қармайды.

Қу старшын, аш билер

Аз жүрегін жалғайды.

Орыссыз жерде топ болса,

Шақырған кісі бармайды.

Бітім қылып бір кісі

Адал малын алмайды.

Қызығы кеткен ел бағып,

Қисыны кеткен сөз бағып,

Ендігі атқа мінгендер

Күнде ертеңге талмайды.

Бас қосылса арысқа,

Кім шабады намысқа.

Жатқа қарар беті жоқ,

Жалынбай тұрар к... жоқ,

Ісі кетер шалысқа.

Ел бүлігі Тобықты

Көп пысыққа молықты. 

Малдының малын көре алмай, 

Борышын түгел бере алмай, 

Көрінгенге обықты.

Қазақтың, малын сапырып,

Көп бәлеге шатылып, 

Кесепатқа жолықты.

Өзінен шыққан жақсылар

Түзей алмай зорықты.

Бөтен елдің адамы

Тынбаған соң арамы,

Көңілі әбден торықты. 

Сәудегер қашты бұл елден, 

Несиесін жия алмай. 

Бұралқылар сандалды, 

Жуандарға сия алмай. 

Сыйымсыз болды алашқа, 

Барымтасын тыя алмай. 

Нанымы жоқ, анты бар,

Ел нұсқасы кетті ғой,

Елмін деген салты бар.

Әлі күнге уайым

Қылған жан жоқ ұялмай.

Администратор 2019-10-23

Домбыраға қол соқпа

Домбыраға қол соқпа

Шымырлатып бір-бірлеп.

Жүрегім, соқпа, кел тоқта,

Жас келер көзге жүр-жүрлеп.

Қайғылы көңілім қайдағы

Бұрынғымды жаңғыртар.

Қайратты алып бойдағы,

Басымды қайғы қаңғыртар.

Онан да жылы жүзіңмен

Кел, жарым, қара бетіме.

Жылы тәтті жауап айт

Іштегі қайғы дертіме.

Іштегі ескі жалынды

Сөндір жаңа қылықпен.

Сөйлесші жақсы, жағымды

Мендей көңілі сынықпен.

Сынық көңілім көп кешер,

Майда қолмен ұстаса.

Көңілге түрлі ой түсер,

Әр тереңге нұсқасаң.

Күйлі, күйсіз бәйгеге

Қажыды көңілім көп шауып.

Көп қинамай әрнеге,

Енді семірт жем тауып!

Администратор 2019-10-23

Есіңде бар ма жас күнің

Есіңде бар ма жас күнің,

Кімді көрсең — бәрі дос.

Махаббат, қызық, мал мен бақ,

Көрінуші еді досқа ортақ.

Үміт жақын, көңіл ақ,

Болар ма сондай қызық шақ?

Құдай-ау, қайда сол жылдар,

Махаббат, қызық мол жылдар?!

Ақырын, ақырын шегініп,

Алыстап кетті-ау құрғырлар.

Жалынасың, боқтайсың,

Сағынасың, жоқтайсың

Махаббат кетті, дос кетті,—

Жете алмайсың, тоқтайсың.

Көзіме жас бер, жылайын,

Шыдам бер, сабыр қылайын

Жаралы болған жүрекке

Дауа бер, жамап сынайын.

Администратор 2019-10-23

Жазғытұры (Жазғытұры қалмайды қыстың сызы)

Жазғытұры ќалмайды ќыстың сызы,

Масатыдай ќұлпырар жердің жүзі.

Жан-жануар, адамзат анталаса,

Ата-анадай елжірер күннің көзі.

Жаздың көркі енеді жыл ќұсымен,

Жайраңдасып жас күлер ќұрбысымен.

Көрден жаңа тұрғандай кемпір мен шал

Жалбаңдасар өзінің тұрғысымен.

Ќырдағы ел ойдағы елмен араласып,

Күлімдесіп, көрісіп, ќұшаќтасып.

Шаруа ќуған жастардың мойны босап.

Сыбырласып, сырласып, мауќын басып.

Түйе боздап, ќой ќоздап—ќорада шу,

Көбелек пен ќұстар да сайда ду-ду.

Гүл мен ағаш майысып ќарағанда,

Сыбдыр ќағып, бұлаңдап ағады су.

Көл жағалай мамырлап ќу менен ќаз,

Жұмыртќа іздеп, жүгіріп балалар мәз.

Ұшќыр атпен зырлатып тастағанда,

Жарќ-жұрќ, етіп ілінер көк дауылпаз.

Ќұс ќатарлап байлаған ќанжығаға

Ќыз бұраңдап жабысып, ќылады наз.

Жазға жаќсы киінер ќыз-келіншек,

Жер жүзіне өң, берер гүл-бәйшешек.

Ќырда торғай сайраса, сайда бұлбұл,

Тастағы үнін ќосар байғыз, көкек.

Жаңа бұлмен жамырап саудагерлер,

Диханшылар жер жыртып, егін егер,

Шаруаның біреуі екеу болып,

Жаңа төлмен көбейіп дәулет өнер.

Безендіріп жер жүзін тәңірім шебер,

Мейірбандыќ, дүниеге нұрын төгер.

Анамыздай жер иіп емізгенде

Бейне әкеңдей үстіңе аспан төнер.

Жаз жіберіп, жан берген ќара жерге

Рахметіне алланың көңіл сенер.

Мал семірер, аќ, пенен ас көбейер,

Адамзаттың көңілі өсіп көтерілер.

Ќара тастан басќаның бәрі жадырап,

Бір сараңнан басќаның бейлі енер,

Тамашалап ќарасаң тәңірі ісіне,

Бойың балќып, ериді іште жігер.

Кемпір-шал шуаќ іздеп, бала шулар,

Мал мазатсып, ќуанып, аунап-ќунап.

Жыршы ќұстар әуеде өлең айтып,

Ќиќу салар көлдегі ќаз бен ќулар.

Күн жоќта кісімсінер жұлдыз бен ай,

Ол ќайтсін ќара түнде жарќылдамай,

Таң атќан соң шығарын күннің біліп,

Өңі ќашар, бола алмас бұрынғыдай.

Күн— күйеуі, жер — ќалыңдыќ сағынысты,

Ќұмары екеуінің сондай күшті.

Күн ќырындай жүргенде көп ќожандап,

Күйеу келді — ай, жұлдыз к.... ќысты.

Ай, жұлдызға жылы жел хабар беріп,

Жан-жануар ќуанар тойға елеріп.

Азалы аќ көрпесін сілке тастап.

Жер күлімдер, өңіне шырай беріп.

Күн күйеуін жер көксеп ала ќыстай,

Біреуіне біреу ќосылыспай,

Көңілі күн лебіне тойғаннан соң.

Жер толыќсып, түрленер тоты ќұстай.

Адам тіктеп көре алмас күннің көзін,

Сүйіп, жылып тұрады жан лебізін.

Ќызыл арай сары алтын шатырына

Күннің кешке кіргенін көрді көзім.


Администратор 2019-10-23

Жапырағы қуарған ескі үмітпен

Жапырағы қуарған ескі үмітпен

Қиял қып өмір сүріп, бос жүріппін.

Жыбыр қағып, көңілді тыншытпайды,

Қашанғы өтіп кеткен бұлдыр көп күн.

Ой, дәурен өмір емес, бір көрген тус,

Ойға тойма, қызықты қиялдан күс.

Қарашы, өз бойыңа түгел ме екен,

Ыстық жүрек, өң-шырай, қуат пен күш?

Төңкеріліп құбылған, жұрт— бір сағым,

Шынға шыңдап, қоса алмас ынтымағын.

Көптің аузын күзетсең, күн көрмейсің,

Өзіңді өзің күзет, кел, шырағым!

Администратор 2019-10-23

Жасымда ғылым бар деп ескермедім

Жасымда ғылым бар деп ескермедім,

Пайдасын көре тұра тексермедім.

Ержеткен соң түспеді уысыма, 

Қолымды мезгілінен кеш сермедім. 

Бұл махрұм қалмағыма кім жазалы, 

Қолымды дәп сермесем, өстер ме едім? 

Адамның бір қызығы бала деген, 

Баланы оқытуды жек көрмедім. 

Баламды медресеге біл деп бердім, 

Қызмет қылсын, шен алсын деп бермедім, 

Өзім де басқа шауып, төске өрледім, 

Қазаққа қара сөзге дес бермедім. 

Еңбегіңді білерлік еш адам жоқ, 

Түбінде тыныш жүргенді теріс көрмедім.

 


Администратор 2019-10-23

Жылуы жоқ бойының

Жылуы жоқ бойының,

Жылмиғаны неткені?

Құбылуы ойының—

Кетпей құйтың еткені.

Мұңды, жылмаң пішінін

Кезек киіп, ел жиып

Болыс болса, түсінің,

Түксігін салар тырсиып.

Бір көрмеге тәп-тәтті

Қазаны мен қалбаңы.

Дөң айналмай ант атты,

Бүксіп, бықсып ар жағы.

Сенен аяр түгі жоқ,

Бүгін сыйлас көрініп.

Бүгін жалын, ертең шоқ,

Сөзі мен өзі бөлініп.

Әлі үміт, әлі серт,

Жын сықылды бұзылып.

Қулық емес, бұл бір дерт,

Тұрлауы жоқ құбылып.

Администратор 2019-10-23

Жігіт сөзі (Айттым сәлем, қаламқас)

Айттым сәлем, қалам қас,

Саған құрбан мал мен бас. 

Сағынғаннан сені ойлап, 

Келер көзге ыстық жас.

Сенен артық жан тумас, 

Туса туар — артылмас. 

Бір өзіңнен басқаға 

Ынтықтығым айтылмас.

Асыл адам айнымас, 

Бір бетінен қайрылмас. 

Көрмесем де, көрсем де, 

Көңлім сенен айрылмас.

Көзім жатқа қарамас, 

Жат та маған жарамас. 

Тар төсекте төсіңді 

Иiскер ме едім жалаңаш?

Иығымда сіздің шаш, 

Айқаласып тай-талас, 

Ләззет алсақ болмай ма, 

Көз жұмулы, көңіл мас?

 

Сізде сымбат, бізде ыхлас, 

Осы сөзім бәрі рас. 

Сіздей жардың жалғанда 

Қызығына жан тоймас.

Етің, етке тигенде, 

Демің, тиіп сүйгенде,

Тән шымырлап, бой ерiп, 

Ішім оттай күйгенде.

Жүрек балқып игенде,

Ішкі сырды түйгенде, 

Іздеп табар сұңқармын, 

Жарастықты шүйгенде.

Қылығыңда жоқ оғат, 

Қарап тойман жүз қабат, 

Ыстық тартып барасың

Бір сағаттан бір сағат.

Сіз — қырғауыл жез қанат, 

Аш бетіңді, бер қарат, 

Жақындай бер жуықтап, 

Тамағыңнан аймалат!

Администратор 2019-10-23

Жүрегім, нені сезесің

Жүрегім, нені сезесің,

Сенен басқа жан жоқ па?

Дүниені, көңілім, кезесің,

Тиянақ жоқ па, қой, тоқта! 

Сезгеніңді сездіріп,

Жете алмадың ортаққа.

Тірі жаннан бездіріп,

Апарасың қай жаққа?

Ортақтық, тыныштық достық, қой,

Оның қадірін кім білер?

Әркімге-ақ тілеу қостық қой,

Бәрі алдамшы саудагер.

Халықтың аты керек қой,

Я мақтауға, боқтауға.

Құбылға бәрі зерек қой,

Бәрі жайсыз тоқтауға.

Досты қайдан табарсың,

Кеңесерге адам жоқ.

Әрлі-берлі табарсың,

Жалғыздықтан жаман жоқ.

Ақыл айтсаң біреуге,

Ішің еріп, егіліп,

Ұялмас ақы тілеуге,

Бермесең қалар түңіліп.

Ақы беріп тыңдатқан -

Сөз көкейге қонар ма?

Құлағын сатқан тәңірі атқан

Оңдырар ма, оңар ма?

Күйесің, жүрек, күйесің,

Күйгеніңнен не пайда?

Дүниеде нені сүйесің

Өмір қайда, дос қайда?

Администратор 2019-10-23

Жүректе қайрат болмаса

Жүректе қайрат болмаса

Ұйықтаған ойды кім-түртпек?

Ақылға сәуле қонбаса,

Қайуанша жүріп күнелтпек.

Аспаса ақыл қайраттан,

Тереңге бармас, үстірттер.

Қартыңның ойы шар тартқан,

Әдеті жеңіп күңгірттер.

Тән сүйгенін бермесе,

Жан шыдамас жаны ашып,

Бере берсең бер десе,

Үміт етер таласып.

Малда да бар жан мен тән,

Ақыл, сезім болмаса.

Тіршіліктің несі сән,

Тереңге бет қоймаса?

Атымды адам қойған соң,

Қайтіп надан болайын?

Халқым надан болған соң,

Қайда барып оңайын?!

Администратор 2019-10-23

Жұмбақ (Сыналар, ей, жігіттер, келді кезің)

ЖҰМБАЌ

Сыналар, ей, жігіттер, келді жерің,

Сәулең болса, бермен кел талапты ерің.

Жан ќұмары дүниеде немене екен —

Соны білсең әрнені білгендерің.

Шешуі: Білмекке құмарлық.

Администратор 2019-10-23

Кейде есер көңіл құрғырың

Кейде есер көңіл ќұрғырың

Махаббат іздеп талпынар,

Ішем деп бейнет сусынын

Асау жүрек алќынар.

Тартќан бейнет, өткен жас

Жүректің отын сөндірмес.

Махаббат— өмір көркі рас,

Өлген ол да үндемес.

Махаббатсыз — дүние бос,

Хайуанға оны ќосыңдар.

Ќызыќтан өзге ќалсаң бос,

Ќатының, балаң, досың бар.

Жүрегі жұмсаќ білген ќұл

Шын дос таппай тыншымас.

Пайда, маќтан бәрі —тұл,

Доссыз ауыз тұшымас.

Администратор 2019-10-23

Келдік талай жерге енді

Келдік талай жерге енді,

Кіруге-аќ, ќалдыќ көрге енді.

Ќызыл -тілім буынсыз,

Сөзімде жаз бар шыбынсыз,

Тыңдаушымды ұғымсыз

Ќылып тәңірім бергенді

Осы жасќа келгенше,

Өршеленіп өлгенше,

Таба алмадыќ бір адам

Біздің сезге ергенді.

Өмірдің өрін тауысып,

Білімсізбен алысып,

Шыќтыќ міне белге енді.

Енді аяңда, жығылма,

Сыймас жерге тығылма,

Ќой бұрынғы желгенді

Ќайғы шығып иыќќа.

Ќамалтпасын тұйыќќа,

Сергі, көңілім, сергі енді

Балапан ќұстай оңдалып.

Ќанатыңды ќомданып,

Жатпа ұяда, ќорғанып,

Ұш, көңілім, көкке, кергі енді

Көңілде ќайғы, ќалың зар,

Айтатұғын сөзім бар,

Салсын ќұлаќ, ұќќандар,

Өрбі, сөзім, өрбі енді!

Іште ќайғы дерт пысып,

Көкіректі өрт ќысып,

Айтуға көңілім тербенді.

Өзің жалғыз, надан көп,

Ұќтырасың сен не деп,

Әулекі, арсыз елге енді?

Тыныштыќ сүймей ќышынып,

Өтірікке түсініп,

Пәледен тұрмас шошынып,

Тұл бойын желік жеңгенді.

Туған жерді ќия алмай,

Тентекті жеңіп, тия алмай,

Әлі отырмыз ұялмай,

Таба алмадыќ, өңге елді.

Әзілде тәңірім сорлы етті,

Арсыз елмен әуре етті,

Жалғыз үйде күңірентті,

Тағдырға білдік көнгенді,

Адам деген даңќым бар,

Адам ќылмас халќым бар,

Өтірік пен өсекке

Бәйге атындай аңќылдар,

Тұла бойым шіміренді.

Барма топќа шаќырмай,

Жат үйіңде шатылмай,

Шыдармын ба, япырмай,

Жатуға шыќпай үйде енді?

Ќатыныңның, ойнасын

Көрсең, білсең ќоймасын ,

Не ойлар едің, өз басың,

Сонымен тең біз де енді.

Администратор 2019-10-23

‎ Күйісбайға

Дұғай сәлем жазамын Күйісбайға,

Бермек болған айғырдың көзі қайда?

Көзді көрсең— бересің, тайсаң— танып,

Алдамшы атағанның несі пайда?

Администратор 2019-10-23

Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа

Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа,

Адам ойы түрленіп ауған шақта.

Салған ән — көлеңкесі сол көңілдің,

Тақтысына билесін ол құлаққа.

Шырқап, қалқып, сорғалап, тамылжиды,

Жүрек тербеп, оятар баста миды.

Бұл дүниенің, ләззаты бәрі сонда,

Ойсыз құлақ ала алмас ондай сыйды.

Ұйықтап жатқан жүректі ән оятар,

Үннің тәтті оралған мәні оятар.

Кейі зауық, кейі мұң дертін қозғап,

Жас балаша көңілді жақсы уатар.

Адам аз мұны біліп ән саларлық,

Тыңдаушы да аз, ол әннен бәћра аларлық.

Мұңмен шыққан, оралған тәтті күйге

Жылы жүрек қайда бар қозғаларлық?

Көбінесе ән басы келеді ащы,

“Кел тыңда!” деп өзгеге болар басшы.

Керім толғап, тауысар қаңғыр-күңгір,

Сол жеріне ойыңмен араласшы.

Әннің де естісі бар, есері бар,

Тыңдаушының құлағын кесері бар.

Ақылдының сөзіндей ойлы күйді

Тыңдағанда көңідің өсері бар.

Білімдіден аяман сөздің майын,

Алты өлеңмен білдірдім әннің жайын.

Ездің басы қаңғырсын, ердің көңілі

Жаңғырсын деп ойладым айтқан сайын.

Көкірегінде оты бар ойлы адамға

Бұл сөзімнің суреті тұрар дайын.

Өмірдің алды — ыстық, арты — суық,

Алды ойын, арт жағы мұңға жуық.

Жақсы әнді тыңдасаң ой көзіңмен,

Өмір сәуле көрсетер судай тұнық.

Жаманға “жар” деген-ақ ән көрінер,

Жақсы ән біле айтуға кім ерінер?

Жарамды әнді тыңдасаң, жаның еріп,

Жабырқаған көңілің көтерілер.

Администратор 2019-10-23

Мағжан Жұмабаев (Жатыр)

Басқа жұрт аспан-көкке асып жатыр,
Кілтін өнер-білім ашып жатыр.
Бірі - ай, бірі - жұлдыз, бірі күн боп,
Жалтырап көктен нұрын шашып жатыр.
Таласып өнер-білім алып жатыр,
Күнбе-күн алға қарай барып жатыр.
От жегіп, көкте ұшып, суда жүзіп,
Тәңірінің рахметіне қанып жатыр.
Ойламай біздің қазақ текке жатыр,
Бір іске жанаса алмай, шетте жатыр.
Азырақ көз жүгіртіп қарап тұрсаң,
Қазекең таң қаларлық көпте жатыр.
Байларың мыңды айдаған шалқып жатыр,
Бар малын болыстыққа сарқып жатыр.
Барымта, ұрыс-керіс, кісі өлтіріс -
Ішінде сорлы қазақ қалқып жатыр.
Кең жері күннен-күнге құрып жатыр,
Сұр жылан бар қан-сөлін сорып жатыр.
Астана, жұрт билеген адамдарды
Тәңірі күннен күнге ұрып жатыр.
Біреулер оқып төре болып жатыр,
Шен алып, бақыт құсы қонып жатыр.
Ұмытып өзін- өзі бұл сабазың,
Жұртына қарсы таяқ соғып жатыр.
Шәкірттер медреседе шіріп жатыр,
Қайдағы ескі нұсқа көріп жатыр.
Оқыған, дін іздеген байғұс шәкірт
Жемтікші құзғын болып кіріп жатыр.
Әйелдер мал орнына жүріп жатыр,
Жас қызын малға, шалға беріп жатыр.
«Бес байтал - әйел құны» деген бір сөз
Қармаққа талай жасты іліп жатыр.
Дау-жанжал ел арасы толып жатыр,
Өзара талас-тартыс болып жатыр.
Кешегі шешек жарған қазақ гүлі
Сарғайып, бір су тимей солып жатыр.
Мінекей, қазақ солай бітіп жатыр,
Күннен күн артқа қарай кетіп жатыр.
Сезінбей өз өлгенін, өзінікін
Аты өшкір оқығандар нетіп жатыр!

Администратор 2019-10-23

Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін

Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін,  

Жоқ-барды, ертегіні термек үшін. 

Көкірегі сезімді, тілі орамды 

Жаздым үлгі жастарға бермек үшін.

Бұл сөзді тасыр ұқпас, талапты ұғар, 

Көңлінің көзі ашық, сергегі үшін.

Түзу кел, қисық-қыңыр, қырын келмей, 

Сыртын танып іс бітпес, сырын көрмей. 

Шу дегенде құлағың тосаңсыйды, 

Өскен соң мұндай сөзді бұрын көрмей. 

Таң қаламын алдыңғы айтқанды ұқпай, 

Және айта бер дейді жұрт тыным бермей

Сөз айттым “әзрет Әлі, айдаћар”сыз, 

Мұнда жоқ “алтын иек, сары-ала қыз”. 

Кәрілікті жамандап, өлім тілеп, 

Болсын деген жерім жоқ жігіт арсыз. 

Әсіре қызыл емес деп, жиренбеңіз,

Түбі терең, сөз артық, бір байқарсыз.  

Батырдан барымташы туар даңғой, 

Қызшыл да, қызықшыл да әуре жан ғой. 

Арсыз, малсыз, ақылсыз, шаруасыз,

Елірмелі маскүнем байқалған ғой. 

Бес-алты мисыз бәңгі күлсе мәз боп, 

Қиналмай, қызыл тілім, кел тілді ал,қой!

Өлеңі бар өнерлі інім, сізге 

Жалынамын, мұндай сөз айтпа бізге. 

Өзге түгіл өзіңе пайдасы жоқ, 

Есіл өнер қор болып кетер түзге, 

Сәнқой, даңғой, ойнасшы, керім-кербез 

Қанша қызық болады өзіңізге?


Администратор 2019-10-23

Менсінбеуші ем наданды

Менсінбеуші ем наданды,

Аќылсыз деп ќор тұтып,

Түзетпек едім заманды,

Өзімді тым-аќ зор тұтып.

Таппадым көмек өзіме,

Көп наданмен алысып.

Көнбеді ешкім сөзіме,

Әдетіне ќарысып.

Жан шошырлыќ түріне

Бәрі бірдей еліріп.

Ұстай алмадым бірін де,

Кекиді кейін шегініп.

Әринемен ел кетті,

Ќоќиланды маќтанды.

Ќуат бітті, күн өтті,

Жарылќа, ќұдай, жатќанды.

Мен-ќажыған арыќпын.

Ќатын, бала ќонағы.

Сендерге де ќаныќпын,

Жұртың анау баяғы.

Жарлы емеспін, зарлымын,

Оны да ойла толғанып.

Жұртым деуге арлымын,

Өзге жұрттан ұялып.

Барымта мен партия —

Бәрі мастыќ, жұрт ќұмар.

Сыпыра елірме, сұрќия,

Көп пияншік нені ұғар? 

Татулыќты, тыныштыќты,

Ќоңыр көрер, кем көрер.

Ұрлыќ пенен ќулыќты

Ќызыќ көрер, өңі енер.

Мұндай елден бойың тарт,

Мен ќажыдым, сен ќажы!

Айтып-айтпай өтті ќарт,

Көнбеді жұрт, не ылажы?

Администратор 2019-10-23

Не iздейсiң, көңiлiм, не iздейсiң


Не іздейсің, көңілім, не іздейсің?

Босќа әуре ќылмай, шыныңды айт.

Шарќ ұрып, тыныштыќ бермейсің,

Сырласалыќ, бермен ќайт.

Абұйыр, атаќ сол жанда,

Кімді көп жұрт маќтаса.

Ол маќтаудан не пайда,

Көп маќтауын таппаса?

Көп тәңірі атќан маќтай ма,

Ол тәңрі атќан болмаса?

Жоќты-барды шатпай ма,

Көптің өзі оңбаса?

Маќтау-жел сөз жанға ќас,

Ќошаметшіл шығарған.

Бір маќтаса боќтамас

Ел табылса, ќұмарлан.

Жұрттың бәрі сөз сатќан,

Сатып алып не керек?

Екі сөзді тәңірі атќан —

Шыр айналған дөңгелек.

Сатып алма, сөз сатса,

Ол асылды аңдамас.

Б. ...байы — аќша,

Ер жаќсысын таңдамас.

Мен — маќтанның ќұлы емес,

Шын аќылға зорлыќ жоќ.

Антұрған көп пұл емес,

Өлім барда ќорлыќ жоќ.

Өмір дүние дегенің

Ағып жатќан су екен.

Жаќсы-жаман көргенің,

Ойлай берсең у екен.

Администратор 2019-10-23

Тілегім

Қайғылы қыс қар, боранмен қорқытып,
Жанға рақат жайнаған жаз бітпесе,
Сылаңдаған алтын күнім тез өтіп,
Қайғы-мұңмен жас төгер шақ жетпесе.
Жасыл шешек, қызарған гүл солмаса
Қаны қашып, көркі бітіп, қуарып,
Періштедей жас қыз қатын болмаса,
Алмадайын қызыл беті суалып.
Алмаспаса, өзгермесе бұл дүние,
Жақсы-жаман тұрса өзінің қалпында!
Бірақ білген, солай қылған Тәңірі ие,
Мен де көндім, басымды идім алдында.
Берсін атам, малға сатпай, теңіме,
Маған жолдас ол мал болмас, ер болар!
Құр қызықсаң ата заты, тегіне,
Кезің нұры балаң өмірі шер болар.
Мейірімді Ием, таза, нәзік әйелді
Қара жүрек қазаққа неге жараттың?
Аһ, зар қылды, құлағына кім ілді?
Сорлыларды жауыздарға қараттың!..

Администратор 2019-10-23

Сенбе жұртқа, тұрса да қанша мақтап

Сенбе жұртқа, тұрса да қанша мақтап,

Әуре етеді ішіне қулық сақтап.

Өзіңе сен өзіңді алып шығар

Еңбегің мен ақылың екі жақтап. 

Өзіңді сенгіштікпен әуре етпе,

Құмарпаз боп мақтанды қуып кетпе.

Жұртпен бірге өзіңді қоса алдасып,

Салпылдап сағым қуған бойыңа еп пе?

Қайғы келсе қарсы тұр, құлай берме,

Қызық келсе, қызықпа, оңғаққа ерме.

Жүрегіңе сүңгі де,түбін көзде,

Сонан тапқан-шын асыл тастай көрме.


Администратор 2019-10-23